Heldenmoed Radio 1 Interview door Kurt Van Eeghem Nav Integratie in Provinciaal Museum, St-Truiden Kurt Van Eeghem: Van waar het woord integratie voor uw kunstwerken? Patrick Merckaert: Integratie is specifiek op de ruimte bedoeld. De ruimte nodigt mij uit er een werk te installeren. Ik ga vooraf naar de ruimte kijken, ik verblijf er een tijd en bedenk daarna in mijn atelier een bepaalde interventie. Kurt Van Eeghem: U hebt daar destijds nogal foto's voor gebruikt en fotografie is ook uw opleiding. Foto's van het menselijk gelaat, waarom het menselijk gelaat en niet iets anders van de mens? Patrick Merckaert: Het hadden evengoed foto's kunnen zijn van een landschap, het belangrijkste is: het is een beeld is, het heeft een bepaalde invloed op het kijken en of het nu een gelaat is of een landschap het maakt niet uit als het maar jouw 'kijken' dichterbij brengt en vooral dichterbij jezelf. In die mate dat het je dichterbij de dingen in jezelf brengt die je niet iedere dag bovenhaalt, die je in een schuifje binnen jezelf zitten hebt. Kurt Van Eeghem: Soms zijn die beelden uitdrukkingsloos, soms extaltisch, soms met erg veel uitdrukking, maar dan ineens weer zonder uitdrukking. Waar heeft dat mee te maken, heeft het te maken met de omgeving waarin ze moeten komen? Patrick Merckaert: Het heeft te maken met hoe je er zelf tegenover staat. Zoals ieder beeld wordt het voor een stuk, ingevuld door de kijker. Ik probeer het zoveel mogelijk te laten invullen door de kijker. De gezichten zijn niet specifiek van een man of een vrouw, het zijn universele beelden, op een bepaalde tweeslachtigheid na heel onduidelijk en tergelijkertijd duidelijk voor degene die het ziet, die het invult en die er zijn eigen verhaal met reconstrueert Kurt Van Eeghem: In Sint-Truiden heb je geen gebruik gemaakt van foto's maar van transparante folie. Beschrijft u het misschien even. Patrick Merckaert: Deze ruimte is een museum, een Begijnhofkerk, een ruimte vol met afbeeldingen van martelaren, met muurschilderingen waar taferelen van de Middeleeuwen prachtig uitgebeeld zijn. Ik vond het onmogelijk om hier nog beelden aan toe te voegen. Ik werk eerder minimaal. Daarom heb ik gekozen om te werken met nietbeelden, onbeelden, waar ik al een hele periode mee bezig ben. In deze wereld die vol is met beelden en afbeeldingen, is het belangrijk om het 'zien' in vraag te stellen, het zien van soms wel niks. Daarbij hoort dan ook de vraag rond 'zien en horen', die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Kurt Van Eeghem: U hebt er ook een geluid bij, we horen nu dat geklopt, dat getik van voetstappen. Waarom hebt u gekozen voor zo'n geluidsdecor erbij? Patrick Merckaert: Het is de andere in de ruimte, je ervaart de ruimte zoals je een boek leest, je bent zeer direct verbonden met wat je leest, jij leest in het boek, er leest niemand anders in het boek, indien er iemand over je schouder zou meelezen dan zou je je persoonlijk in jouw intimiteit gestoord voelen, je zou je er ongemakkelijk bij voelen. In die zin is die ervaring in die ruimte voor mij hetzelfde. De stappen of de andere referenties die dat geluid kan teweegbrengen, hebben te maken met de andere, je bent er maar er is nog iemand anders. Kurt Van Eeghem: Een beetje vervreemdend, een vervremdungseffect? Patrick Merckaert: Niet louter dat. Het heeft te maken met de andere die eigenlijk in het verhaal van de begijnen en in de ruimte waar nu de integratie is, niet onbelangrijk was. De andere die ook in onze hedendaagse maatschappij voortdurend ingevuld moet worden door bijvoorbeeld het hedendaags gebruik van de communicatiemiddelen waar we onszelf voor een stuk laten invullen door de andere. Kurt Van Eeghem: U hebt een aantal woorden op die doeken aangebracht: de aanraking, het vertrouwen, het geheel. Dit heeft ook te maken met die andere, natuurlijk? Patrick Merckaert: Er zijn meerdere woorden en ze zijn los van elkaar aangebracht. Ze bevinden zich op een flinterdunne folie die dubbel aangebracht is waar je zelf als toeschouwer kan inlopen. Je ziet licht maar wat er rondom jouw is zie je niet duidelijk omdat het matte folie is. Hier en daar kan je een woord ontdekken. Dat woord staat in een dichte relatie met jezelf omdat je het woord als beeld ziet en tergelijkertijd ga het woord invullen als beeld, hetzelfde wat je met mijn foto's kan doen. Kurt Van Eeghem: Kan je je laten insluiten door dat werk, ik bedoel kun je verloren geraken in uw werk zoals het daar is opgesteld? Patrick Merckaert: Misschien kan je er in je geest in verloren geraken Kurt Van Eeghem: Je krijgt geen zicht meer op het geheel zoals één van de woorden is. Patrick Merckaert: Nee, het zijn fragmenten, ook mijn foto's zijn fragmenten van een geheel. Dit zijn ook fragmenten waarbij je zelf de delen aan elkaar kan rijgen tot een eigen verhaal. Kurt Van Eeghem: Hebt u ontzag voor zo'n ruimte met een monumentale waarde die behoort tot het werelderfgoed? Gaat u daar met ontzag naartoe? Patrick Merckaert: Dit is een prachtig gebouw wat ik de eerste maal betreden heb met bewondering, maar geen ontzag. Het is een gebouw waar ik mijn verhaal binnenbreng, ik heb met het gebouw en zijn verleden een relatie aangegaan maar eerder in een hedendaagse context